Waarom co-regulatie onmisbaar is bij stress en overprikkeling

Wat een enthousiaste hond mij leerde over meebewegen, lachen en kleine sprankels in de praktijk.

Tijdens een wandeling in de sneeuw rende onze hond enthousiast vooruit. Vol energie, plezier en overgave. Geen rem, geen nadenken, gewoon zijn. Ik hoefde niets te doen. Geen oefening, geen doel, geen gesprek. Alleen meelopen.

En ergens onderweg merkte ik: mijn schouders zakten, mijn adem werd rustiger, mijn hoofd stiller.

Dit is co-regulatie in zijn meest eenvoudige vorm.

Co-regulatie is meer dan alleen rust

Wat me daarnaast opviel: door het enthousiasme van de hond werd niet alleen mijn stress minder, maar werd ik zelf ook speelser. Ik rende een stukje mee, gooide sneeuw, lachte hardop. Even geen volwassene die alles overziet, regelt en bewaakt, maar gewoon iemand in beweging en plezier.

Dat is ook co-regulatie.
Niet alleen terug naar rust, maar soms juist ruimte maken voor speelsheid, iets wat bij stress vaak als eerste verdwijnt.

Bij veel mensen met langdurige stress of overprikkeling is speelsheid geen luxe. Het is een belangrijk signaal dat het zenuwstelsel weer ruimte ervaart.

Wat is co-regulatie?

Co-regulatie betekent dat iemand zijn zenuwstelsel (tijdelijk) leent aan dat van een ander. Regulatie ontstaat dan niet vanuit inzicht of zelfsturing, maar via contact.

Dat kan via:

• aanwezigheid
• beweging
• ritme
• plezier
• veiligheid

Zonder dat daar woorden of uitleg voor nodig zijn.

Voor mensen met stress, overprikkeling of langdurige overbelasting, zoals bij autisme, trauma of chronische zorgstress, is zelfregulatie vaak (nog) te groot. Dan is co-regulatie geen tussenstap, maar een randvoorwaarde.

Waarom praten vaak niet werkt bij stress

Stress zet het lichaam in overlevingsstand. Denken, reflecteren en keuzes maken kosten dan simpelweg te veel energie. Toch vragen we dat in de praktijk vaak wel:

• ‘Kun je uitleggen wat er gebeurt?’
• ‘Probeer even rustig te blijven.’
• ‘Wat kan je nu helpen?’

Goedbedoeld, maar vaak te vroeg.

Wat iemand dan nodig heeft, is niet nog een vraag, maar een gereguleerd lijf in de buurt. Iemand die er is. Die meebeweegt. Die veiligheid of plezier voorleeft.

Co-regulatie hoeft niet groot te zijn

We denken bij co-regulatie soms aan ingewikkelde methodes, maar de kracht zit vaak juist in het kleine:

• samen een stukje lopen
• naast iemand zitten zonder gesprek
• hetzelfde gerecht eten
• samen lachen om iets kleins
• samen een (huis)dier aaien
• letterlijk meebewegen in tempo en energie

Net als bij die wandeling in de sneeuw: het plezier en de beweging deden het werk. Niet bedacht, niet gepland, maar wel effectief.

Hoe kun je dit inzetten als professional?

Een paar praktische aanknopingspunten:

1. Begin met zijn, niet met praten
Zeker bij binnenkomst of na een stressvolle situatie. Eerst regulatie, dan pas woorden.

2. Zet beweging speels in
Wandelen, iets aangeven, samen opruimen, even naar buiten, beweging helpt stress zakken zonder prestatiedruk.

3. Leen jouw regulatie uit
Je hoeft stress niet op te lossen. Jouw aanwezigheid, ademhaling en houding doen vaak al meer dan je denkt.

4. Sta speelsheid toe
Als iemand ineens lacht, beweegt of gek doet: dat is geen ontsporing, maar een teken van ruimte.

De link met mijn toolbox Van stress naar plezier

In mijn toolbox werk ik met 8 pijlers die helpen om stress te verlagen en plezier toe te laten. Co-regulatie raakt meerdere pijlers tegelijk, waaronder:

• Beweging; zonder doel of prestatie
• Ontspanning; via het lichaam, niet het hoofd
• Sprankels; kleine momenten van plezier
• Anderen helpen; regulatie ontstaat in contact

De toolbox ondersteunt professionals om:

• stress eerder te herkennen
• minder te vragen van iemand die al overbelast is
• interventies kleiner en haalbaarder te maken
• praktische tools te krijgen om motivatie te onderzoeken
• meer lichaamsgericht te werken

Tot slot

Niet alles hoeft benoemd, uitgelegd of geoefend te worden.
Soms is meelopen genoeg.
Soms is jouw aanwezigheid al regulerend.

En soms… brengt een enthousiaste hond in de sneeuw precies datgene wat nodig is:
beweging, plezier en een beetje speelsheid en daarmee ruimte voor herstel.

Wil je ontdekken hoe je co-regulatie kunt inzetten in de praktijk, voor jezelf en voor degenen met wie je werkt?

In mijn training Van stress naar plezier leer je stap voor stap hoe beweging, plezier en kleine sprankels helpen stress te verlagen en overprikkeling te verminderen.

Kijk hier voor meer informatie over de training